Zo high tech als handwerk kan zijn…

Het is de trots van onze gids van vandaag, Thorsten Lewandowski, tevens global communications manager van Canyon. We staan bij een van de tien open werkplaatsen waar bij een gloednieuwe mountainbike de laatste puntjes op de i worden gezet. Op de strak georganiseerde werkbank ligt een forse momentsleutel met een digitaal schermpje. Deze is via wifi draadloos verbonden met de centrale computer van de fabriek. Routineus scant de monteur eerst de fiets en neemt vervolgens de sleutel in handen. Op commando van de momentsleutel zet hij de verschillende schroeven met de juiste kracht vast. Na iedere schroef volgt een piepje, het signaal dat in de computer is opgeslagen dat om 11:55 uur de bovenste schroef van de stuurpen van deze specifieke fiets is vastgedraaid op exact 6 Nm trekkracht.

Wie bij een fabriek nog denkt aan een donkere betonnen ruimte waar mannen in vette overalls tussen stampende machines hun werk doen, komt bedrogen uit. Een kijkje achter de schermen bij fietsenfabrikant Canyon laat zien dat anno 2017 de productie van fietsen plaatsvindt in een lichte, ruime hal met grote ramen tot aan de vloer waar jongens en meisjes in hippe T-shirts van het merk samenwerken aan de verschillende modellen. Het is er opvallend schoon, je zou er spreekwoordelijk van de vloer kunnen eten, ware het niet dat etenswaren niet zijn toegestaan op de werkvloer. Want hoewel het afmonteren van een fiets nog steeds handwerk is, is hier zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van moderne technologie. En daar passen broodkruimels niet bij.

De fabriek is gevestigd in een strakke, zwarte doos aan de rand van Koblenz, een provinciestadje aan de Moezel. Met een oppervlakte van grofweg twee voetbalvelden is het gebouw niet heel groot, maar op het anonieme industrieterrein valt het strakke design en de omvang wel op. Binnen werken zo’n 300 mensen dagelijks aan de assemblage van ruim 300 fietsen. Deze vrijdag staan er 320 modellen in de planning. Canyon groeide de afgelopen 25 jaar uit van een bouwer van een enkel model racefiets tot een volwaardige fietsenfabrikant. Naast racefietsen verkoopt het merk ook een lijn diverse mountainbikes en heeft het sinds een paar jaar ook een serie stadsfietsen in het assortiment.

En al die fietsen zijn nog steeds uitsluitend via de eigen website te krijgen. “We liepen hiermee jaren geleden echt voorop, misschien wel te ver voorop”, vertelt Lewandowski. “Maar nu internetshoppen steeds normaler wordt, bewijzen we nu het gelijk van die keuze.” Het zit volgens hem in het dna van Canyon om echt  innovatiever te zijn dan andere merken. “Veel merken noemen zich ook vooruitstrevend, bij ons merk je aan alles dat we het zijn.”

Terug op de werkvloer. De digitale momentsleutel is maar een van de vele voorbeelden waarbij het handwerk met high tech is gecombineerd. In de assemblagehal, die ongeveer de helft van het gebouw beslaat, hangen frames met een haak aan een computergestuurde rail die op zo’n drie meter boven de grond hangt. Ieder fietsframe legt aan deze rail een U-vormig traject af langs zo’n 20 mecaniciens, waarbij iedere stop een stapje is op weg naar een volledig gemonteerde fiets. Zo worden de interne kabelvoeringen of remolieleidingen als eerste aangebracht, monteert een volgende medewerker de voorvork, daarnaast doet iemand de bottom brackets, remmen en derailleurs en zet zijn of haar buurman vervolgens de crankstellen op de fiets. Verderop volgen de wielen, het stuur en de overige onderdelen.

Dan reist de fiets door naar de overkant van de hal, waar deze verder wordt afgewerkt. Hier lopen de mecaniciens alle schroeven na met hun digitale momentsleutel, maar komen ook de handvaten en stuurlinten op de fiets. Ook worden de remmen en de derailleurs getest. Eerst in de lucht, maar vervolgens ook op de grond, op een korte testbaan in de assemblagehal. Als alles klopt, reist de fiets verder door de lucht naar de verpakkingsafdeling om klaargemaakt te worden voor verzending. “Iedere dag begint voor de monteurs met een korte meeting waar de laatste statistieken en kwaliteitsmetingen worden besproken”, legt Lewandowski uit, wijzend op de grafieken aan de muur in de hoek van de assemblagehal. “Medewerkers kunnen ook zelf verbeteringen aandragen, op die manier staat kwaliteit iedere dag centraal op de werkvloer.”

Het meest opvallende is dat alle modellen en uitvoeringen  door elkaar worden gebouwd. In het half uur dat we in de assemblagehal worden rondgeleid komen raceframes met of zonder schijfremmen langs naast hardtail of volgeveerde mountainbikes en een enkele stadfiets. Daarbij verschillen de fietsen niet alleen in model maar ook in de afmontage. De ene racefiets krijgt alle onderdelen uit de Ultegra-groep van Shimano, terwijl de volgende met SRAM wordt afgemonteerd. En wie weleens op de site van Canyon heeft gekeken, weet dat er per fiets ook nog diverse opties zijn. Een smaller stuur, kortere cranks of toch de 12-27 cassette in plaats van de 11-25, al die keuzes maken dat praktisch geen fiets gelijk is. Maar toch van dezelfde productielijn afrolt.

Om dit proces in goede banen te leiden, draaien een verdieping hoger de handcomputers en scanners van de magazijnmedewerkers overuren. In een ruimte vol stellingkasten waar het magazijn van Ikea bij in het niet valt, komen alle specifieke onderdelen bij elkaar in een rijdende stellingkast. “Ieder vakje heeft zijn eigen nummer en QR-code, net als de schappen vol met onderdelen”, legt Lewandowski uit. Via een handcomputer krijgen medewerkers de lijst met onderdelen door die binnen afzienbare tijd op de werkvloer moeten zijn. Al scannend worden alle onderdelen verzameld in de kar, die vervolgens met een lift beneden bij de monteur wordt afgeleverd. “Die heeft op die manier altijd de juiste onderdelen voor het frame dat bij hem langskomt.”

Aan de andere kant van het magazijn staan in vijftien meter hoge stellingen naar schatting enkele honderden fietsen in dozen gereed voor verzending. Hoeveel precies blijft bedrijfsgeheim, maar het merendeel is al verkocht en wacht op verzending. Het geeft wel aan hoe groot de ellende moet zijn geweest toen de nieuwe productiefaciliteit in 2015 tijdelijk ernstige hinder ondervond van het tegelijkertijd ingevoerde nieuwe software-systeem. “De software haperde, waardoor de fietsen wel besteld en gemaakt konden worden, maar de fiets niet aan de juiste klant kon worden gekoppeld”, aldus Lewandowski. “Inmiddels zijn die problemen alweer enige jaren opgelost, mede dankzij het aantrekken van een ervaren productiedirecteur uit de Duitse auto-industrie, die ook nu nog regelmatig verbeteringen doorvoert in het productieproces.”

Even verderop, aan de rand van het centrum van Koblenz, staat het ‘Canyon Home’. Naast een grote showroom met alle modellen (die op de ruime parkeerplaats ook uitgeprobeerd kunnen worden) bevinden zich hier de service-afdeling en de testfaciliteiten. Bij binnenkomst vallen direct de historische relikwieën van het nog jonge fietsenmerk op. Naast de stalen Somec-baanfiets van oprichter Roman Arnold staan de fietsen van Giro-winnaar Quintana, meervoudig Iron Man-wereldkampioen Jan Frodeno en de mountainbike van wereldkampioen Alban Lakata, nog onder een dikke laag modder. De prominentste plek is gereserveerd voor de duidelijk veelgebruikte aanhangwagen vol met merkstickers van diverse fietsonderdelen. Die was als mobiele fietswerkplaats annex onderdelenshop in de jaren tachtig het begin van Canyon.

Achter de schermen, niet toegankelijk voor het publiek, werken een twintigtal monteurs aan rijen fietsen. Waar Canyon Nederland in Eindhoven de onderhoudsbeurten doet, komen uit Duitsland en een aantal andere landen de fietsen van klanten hier binnen. Maar ook de tijdritfietsen van de profs van Movistar staan hier, gebroederlijk naast een rek vol Aeroad-frames van de dames van de Canyon SRAM-formatie. De mountainbikes voor team Maserati Cycling die wij ’s middags mogen lenen, hangen ook al klaar. Een handvol gloednieuwe crossfietsen van het model Inflite wordt nagekeken nadat ze blijkens het briefje aan een van de fietsen terugkomen zijn van een fotoshoot. Ook hier nog nergens een aanwijzing dat de beste Nederlandse fietscrosser vanaf volgend jaar op deze opvallende nieuwkomer zal rijden, zoals de geruchten op internet zeggen…

Eén hoekje is met doeken tot het plafond volledig afgeschermd van de rest van de ruimte, daar mag vrijwel niemand komen. Achter deze schermen staan de nieuwste modellen van Canyon. Ook verboden toegang voor onbevoegden zijn de testfaciliteiten, waar we bij hoge uitzondering een kijkje mogen nemen. Hier staan frames, vorken en fietsen die tot het uiterste worden belast. Onder een glazen stolp staat een racefiets zonder wielen, die bij de vork en het bottom bracket is vastgezet aan een apparaat dat de krachten en trillingen van een rit op de weg versterkt simuleert. Lewandowski: “Op die manier kunnen in enkele weken 15.000 ‘virtuele’ kilometers worden gereden om te kijken wat dit doet met de fiets. Een mountainbike werd eerder op dezelfde opstelling getest, inclusief een doorlopende stroom zand, water en modder op de gevoelige onderdelen.”

De trots van de Duitse fabrikant is de röntgenscanner, een grote kist van het formaat van een kleine caravan waarin alle sturen en vorken van het eigen merk gescand worden op zwakke plekken in het carbon. Een medewerker plaatst het onderdeel in de scanner, en krijgt enkele seconden later een foto op zijn scherm die hij controleert op zwakke plekken of andere afwijkingen. Hoewel de fabriek in het Verre Oosten dit ook al doet als de onderdelen daar van de band komen, hecht Canyon aan de extra zekerheid voor deze cruciale onderdelen van hun fietsen. Het merk claimt als enige fabrikant een eigen scanner te hebben voor deze dubbelcheck. “De holle onderdelen van carbon kunnen aan de buitenzijde perfect lijken, de kracht van het materiaal zit ook in een perfecte afwerking aan de binnenzijde”, legt Lewandowski uit. Naast de eigen onderdelen gebruiken verzekeraars deze scanner ook voor garantiegevallen van andere merken.

We grappen dat met al deze techniek het toch mogelijk moet zijn dat in de nabije toekomst een fiets zelf aangeeft dat een onderdeel vervangen moet worden…. Een veelbetekenende grijns verschijnt van zijn gezicht. “We zullen blijven innoveren, op alle gebieden, dus wie weet….”, is het enig wat hij daarover kan zeggen.